Monday, July 4, 2022

අරගලයේ තීරණාත්මකම සාධකය රාජ්‍ය සේවයයි (Velvet Revolution & current Sri Lankan struggle)


ලංකාවේ උද්ගතව ඇති වත්මන් අරගලයට සමාන අරගල ගණනාවක් ලෝක ඉතිහාසයේ අපිට දකින්න පුළුවන්. ඊයේ සිදුවූ අවාසනාවන්ත සිදුවීම් හැරෙන්නට, ඉතා සාමකාමී අරගලයක් වූ මේකට ඉතා සමාන විප්ලවයක් තමයි චෙකොස්ලෝවැකියාවේ ‘විල්ලුද විප්ලවය‘ (Velvet Revolution). මෙය Gentle Revolution ලෙසද හැඳින්වූයේ එය සාමකාමී අරගලයක් (non-violent struggle) වුණ නිසාමයි. 


අරගලයට අදාල හේතු රටේ කාලාන්තරයක් තිස්සේ තිබ්බත්, 1989 නොවැම්බර් 17 වෙනිදා සිට නොවැම්බර් 27 දක්වා ගිය විල්ලුද විප්ලවයේ මූලික ගිණි පුළිඟු දැල්වූයේ එරට විශ්වවිද්‍යාල ශිෂයයින්. (ලංකීය අරගලයේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂය වූයේද ඇඳිරිනීතිය දින ලංකාවේ ශිෂ්‍යයින් ගෙන ගිය අරගලය කියන්න පුළුවන්. ඊට පෙර සිටද හුදකලා අරගල තිබුණත්, නිර්භීතව එදා පාරට බහින්න රට පුරා හැමෝටම ධෛර්යය දුන්නේ ඒක.) 

කොහොම උනත් ඒ ධෛර්යය නිසා  චෙකොස්ලෝවැකියාවේ විවිධ දෙසින් මිනිස්සු මේ විප්ලව වලට එකතු වුණා. හන්දියක් හන්දියක් ගානේ ඒ අරගලය බෝ වුණා. 

එහෙම වුණත් රජයන් ඒ සඳහා කිසිදු සැලකිය යුතු ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ නෑ. ඒ අය විප්ලවය දියකර හරින්නට හැකිතාක් වෑයම් ගත්තා. මිනිසුන් මිය ගියා.  

නමුත් රජයට නොසලකා නොහැර බැරි දෙයක් ඊළඟට සිදුවුණා. ඒ මේ විල්ලුද විප්ලවයට රජයේ නිලධාරීන් එකතුව මහා වැඩවර්ජනයක් ආරම්භ කිරීම.  අවසානයේ චෙකොස්ලෝවැකියානු රජයට ඊට ප්‍රතිචාර නොදක්වා ඉන්න බැරි වුණා. (අපේ අසූවේ වැඩවර්ජනයේ ප්‍රථිඵල මීට වෙනස්) ඒ අනුව පාලකයින් නිරුත්තර වුණා. ඒ අයට වේදිකාවෙන් බැස යන්න සිදු වුණා. 


ඒ නිසා ඕනෑම විප්ලවයක තීරණාත්මකම සාධකය රාජ්‍ය සේවය කියන්න පුළුවන්....

හැබැයි මෙතන තියෙන වැදගත්ම කාරණය තමයි, වෙල්වට් විප්ලවය මගින් සිදු කළේ එක් කෙනෙක් බලයෙන් පහ කරලා ඒ ක්‍රමය යටතේම තව කෙනෙක් බලයට ගේන එක නෙමෙයි. ඒ අය ඊට වඩා වැදගත් ක්‍රමවේදමය වෙනසක් සිදු කළා. ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රතිසංස්කරණවලට ගියා... 

තම මූලික අරමුණ ගැන සියලු අරගලකරුවන් දේශපාලනිකව දැනුවත්වීමේ, දැනුවත් කිරීමේ වැදගත්කම තියෙන්නේ එතනයි. විශේෂයෙන් ඒකීය නායකත්වයකින් තොරව, විවිධ තැන්වල ජන අරගලයක් ලෙස නැගී සිටිද්දී ගැටලු මතුවන්න තියෙන ඉඩ එතකොට අඩුයි....

Thursday, June 30, 2022

ට්‍රිකල් ඩවුන් න්‍යාය, ලංකාව සහ ලංකාවේ ටයිල්ස් මාෆියාව [Trickle down theory, Sri lanka and current Sri Lankan floor tiles mafia]



ලංකාවේ දේශපාලනය ගැන කියවීම් කරද්දී අපි නිතර සාදෘෂ්‍යකරණයකට ගන්න දෙයක් තමයි ‘බොනපාර්ට් තියරිය‘. අපේ රටේ සමස්ත දේශපාලනයම හැදිලා තියෙන්නේ ඒ තියරියට අනුව. නැපෝලියන් බොනපාර්ට් (Napoleon Bonaparte) නම් ප්‍රංශ අධිරාජ්‍යයාගේ සුප්‍රකට යුධ ක්‍රියාන්විතයේදී ඔහු රටින් රට අත්පත් කරගනිද්දී, තම සෙබලු ධෛර්යමත් කරමින් තම අරමුණ කූඨ විදිහට සිදු කරන්න පාවිච්චි කළ කුප්‍රකට උපක්‍රමයක් තියෙනවා. ඒ තමයි තමන් ඉදිරියට අල්ලන්න යන රට (නගරය) පේන කන්දක් උඩට ගිහින් තම යුධ නායකයින්ට ඈතින් තියෙන ඒ රට පෙන්වන එක. ඒ පෙන්නලා බොනපාට් මෙහෙම කියනවා.

‘‘අන්න අර ඈත තියෙන රට පේනවා නේද උඹලාට. ඕක ඔහොම තිබ්බට ඉතාම සශ්‍රික රටක්. ඕකේ ඕන තරම් ධන ධාන්‍ය, බව බෝග, රන් රිදී තියෙනවා, මුතු මැණික් තියෙනවා. ලස්සන ගෑනු ඉන්නවා. උඹලා ඒ රට පරාජය කළාට පස්සේ ඒ සියල්ල අයිති උඹලාට. උඹලා ඒවා බෙදාගනින්. මට ඒ කිසිවක් එපා. මට ඕන ඒ ප්‍ර දේශය අත්පත් කරගන්න විතරයි...‘‘

ඉතිං මේ නිලධාරීන් තමන් යටත් ඉන්න සෙබලුටත් ඒ න්‍යායම භාවිත කරනවා. කර කන්ද උඩදී සෙබලුන්ට ඈත තියෙන ඒ එට පෙන්නලා කියනවා, 

‘‘අන්න අර ඈත තියෙන රට පේනවා නේද උඹලාට. ඕක ඔහොම තිබ්බට ඉතාම සශ්‍රික රටක්. ඕකේ ඕන තරම් ධන ධාන්‍ය, බව බෝග, රන් රිදී තියෙනවා, මුතු මැණික් තියෙනවා. ලස්සන ගෑනු ඉන්නවා. උඹලා ඒ රට පරාජය කළාට පස්සේ ඒ සියල්ල අයිති උඹලාටයි අපිටයි. අධිරාජ්‍යා කීවා ඒවා අපි ලබාගන්නවාට උන්නාන්සෙ විරුද්ධ නෑ කියලා...‘‘

ඉතිං සෙබළු කොහොම හරි මැරීගෙන යුද්ධ කරනවා. අන්තිමට ඒ රට අල්ල ගන්නවා. රට අල්ලාගත්තාම උඩම ඇවරිය රජ්ජුරුවන්ට. දෙවෙනි ඇවරිය යුධ සෙන්පතියන් සහ ප්‍රභූවරුන්ට. ඒ විතරක් නෙමෙයි හමුදා සෙබළුන් ඇතුළු නිළධාරීන්ටත් යට ඇවරියක් දෙනවා පොරොන්දු වුණා වගේම ඔවුන් ඒ රටේ සම්පත් කොල්ලකනවා. රට ගිනිබත් කරමින් සතුටු වෙනවා. පිරිමි මරණවා. ස්ත්‍රීන් හා ළමයි දූෂණය කරනවා. මේ විදිහට හැමෝටම බෙදන නිසා වැඩෙත් සාර්ථකව යනවා. විරෝධයකුත් නෑ. හැබැයි රටයි රටේ ජනතාවයි නැත්තටම නැතිවෙනවා. මේ වගේ අවස්ථාවක ඇත්ත තත්ත්වය කොහොමද කියලා තේරුම්ගන්න නැපෝලියන්ටත් සියවස් ගණනකට පෙර සිටි මහා ග්‍රීක නාට්‍ය කරුවකු වන යුරිපිඩීස්ගේ (Euripides) The Trojan Women නාට්‍යය බැලුවා හෝ කියෙව්වානම් හොඳටම ඇති. 

ලංකාවේ නූතන ගැලවුම්කරුවා කියලා ඇතැම් අය සලකන ධම්මික පෙරේරා ඉන්නෙත්, මැද ඇවරියක් නෙමෙයි උඩම ඇවරියක් කන ටොප් ලේයර් එකේ තමයි. පාලකයින් තමන් වෙත මේ රට දේශපාලනිකව හා දෘෂ්ටිවාදාත්මකව මංකොල්ල කෑමට ඒ අයව යොදාගන්නවා. තමන් වෙත විශාල ජන විරෝධයක් එද්දී ඒක තාවකාලිකව බේරගන්න මේ අයව හිටිවනම අහසින් බට ගැලවුම්කරුවන් සේ ගෙන්වා ගන්නවා. හැබැයි ඒ  නැපෝලියන් කළා වගේ ම ඒ අයට හිතුමතේ රට මංකොල්ල කන්න ඉඩ දීලා. ඒ වගේම මේ ස්ථරය තමන්ට යට සිටින ස්ථරයටත් ඒ දේම කරනවා. ඒ කොහොමද කියලා පස්සේ කියන්නම්. 

ධම්මික පෙරේරලා රට ගොඩ දාන විදිහ ගැන හිතාගන්න, කොවිඩ්කාලේ මුළු රටම වැටෙද්දී එයාගේ ආදායම් වැඩිවීම, රතුපස්වල සිද්ධිය, ලංකාවට කුණු ගෙන්වීම, කැසිනෝ වගේ උදාහරණවලට යන්න ඕන නෑ. මෙ මොහොතේ රටේ ඇතිකරලා තියෙන ටයිල්ස් මාෆියාවම ඇති.

මේ අය, අද වනවිට ටයිල්ස් ඇතුලු දේවල ඒකාධිකාරිය තමන් අතට අරන්, රට පුරා ඊනියා ටයිල්ස් හිගයක් ඇති කරලයි තියෙන්නේ. ඒ මේ ද්‍රව්‍ය සීයට සීයක් ලාභය තියාගෙන විකුණන්නමින් සිටියදී පවා. 

මේ අයගේ ඇතැම් ආයතනවලින් ටයිල්ස් පාරිභෝගිකයා ඒවා ඕඩර් කරලා බාගයක් සල්ලි බඳින්න ඕන. ඒ සල්ලි බැඳලා අපි මාස 10ක් 11ක් යනකන් බලන් ඉන්න ඕන. ඒවා ලැබෙන්න අවුරුද්දක් විතර යයි කියනවා. හැබැයි සමහර විට කොම්පැණියේ ටයිල්ස් නැති වුණාට එළියේ කළුකඩවල තියෙනවා!! අන්න ඒක තමයි නැපෝලියන් තියරිය දෙවැනි ස්ථරයට වැඩ කරන තැන.

යිල්ස් අධික මිළ යටතේ තම ආයතනයේ විකුණනවාට වඩා වෙනත් බාහිර කළුකඩකාරයින්ට දීලා තවත් මිළ වැඩිකරලා විකුණලා ඒ අයටත් ලාභයක් අරං දෙන්න මේ අය කටයුතු කරනවා. ඒකයි කම්පැණියේ නැති ටයිස්ල් කළුකඩවල තියෙන්නේ. මතකනේ නැපෝලියන්ගේ සෙනවියෝ රට අල්ලගෙන සම්පත්වල උඩම දේවල් මංකොල්ල කෑවේ සෙබලුන්ටත් අතමිටින් ගිලිහෙන දෙයක් දීලා කියලා. ඉතිං ඒ සෙබලු තමයි කළු කඩ කාරයෝ. ඒ විදිහේ ක්‍රමයෙකට තමයි ආර්ථික විද්‍යාෙව් trickle down theory කියලා කියන්නේ.!!

හැබැයි ධම්මිකලා මේ සිද්ධියේදී කරන්නේ තම යටතේ සිටින හිතවතුන්ට වාසි අරං දෙන එක විතරක් නෙමෙයි. ඒ අය බොනපාර්ට් ට වඩා මේ විෂයේදී ගොඩක් ඉදිරියෙන් තමයි ඉන්නේ. ටයිල්ස් ඇතුළු භාණ්ඩවල මිළ අති විශාල අයුරින් වැඩිකරලා, එහෙම උනත් කම්පැණියේ ගන්න නැති කරපුවාම කළුකඩ කාරයෝ වැඩි කරපු මිළත් දෙගුණ කරලයි විකුණන්නේ. ඉතිං පාරිභෝගිකයෙක් කම්පැණියට ගිහින් ටයිල්ස් මිළ අහලා, කළු කඩේ අහද්දී ගොඩක් වැඩි බව වැටහුණාම ඒ අය හිතන්න ගන්නවා ධම්මිකලා හරි ධාර්මික මිනිස්සු කියලා. මොකද කළු කඩේ ගණන් අහද්දි අර අසාධාරණ වැඩිකිරිල්ලයි ටයිල් හිගයයි හැම දේම ඒ අයට අමතක වෙනවා.  

අනික් කාරණය තමයි, මේ ධාර්මික ටයිල් ව්‍යාපාර ප්‍රදර්ශනාගාරවල හිටිගමන් තියෙන ටයිල් කැටය දෙක වුණත් ගන්නවානම් නිකං ගන්නත් බෑ, ටයිල් මෝටා, ග්‍රවුට් ඔක්කොම එතනින් ගන්න ඕන. හරියට පහු ගිය දවස්වල කිරි පැකට් ගන්නනම් යෝගට් ගන්න ඕන කිව්වා වගේ !!

බොහෝ විට යම් පාරිභෝගිකයෙක් තම අවකාශයේ ප්‍රමාණය ලබාදුන් පසු, අදාල ආයතනවල වැඩ කරන අය නිවැරදිව ටයිල්ස් ඇතුළු අමතර උපාංග ප්‍රමාණය ගණනය කරන්නනේ නෑ. එක්කෝ වැඩියෙන් දෙනවා. නැත්තං අඩුවෙන් දෙනවා. වැඩි නම් ආපහු මුදල් ගන්න බෑ. හදිසියේ මාරු කරනවානම් මාසයක් ඇතුළත මාරු කරන්න ඕන. ඒත් පෙට්ටි වශයෙන්. ඒ මාරු කරද්දි වෙනම සේවා ගාස්තු අය කරනවා. අලුත් මිළ කියලා තවත් වැඩි මිළක් අය කරනවා. ඒ කරලත් උන්ගේ රෙස්පට් බලන්නත් ඕන. හරියට අපි දිග පළලට යන කැට ගාණ ගණන් කරලා වැඩිපුර ඉල්ලලා වගේ.

ඒ විතරක් නෙමෙයි මේ ධාර්මිකයින් විකුණන ආනයනික භාණ්ඩවල මිළත් ඒ විදිහමයි. ඒ ගොල්ල බ්‍රෑන්ඩ් කරපු Coloma කොමඩ් එකක් විතරක් රුපියල් ලක්ෂයක් විතර, Swisstek බාත්රූම් දොරක් 65000ක් විතර. Coloma සහ Swisstek වල ඒජන්ත අදාල සමාගම්. ඒවායේ වැඩ කරන සමහර මිනිස්සුම කියන විදිහට, දැන් ටික කාලෙකට කළින් ඕවගේ මිළ සෑහෙන අඩුයි. ඒ වගේම ඉස්සරහට ඕවා තවත් වැඩි වෙනවා දවසින් දවස.! 
ඉතිං අවසානයේ අහන්න තියෙන්නේ මෙච්චරයි, අපි මේ බොනපාර්ට් නරියන්ට කුකුල් කොටු බාර දීලා රට දියුණුවෙනකම් හීන දකින ජාතියක් නෙමෙයිද…?

Wednesday, June 29, 2022

අමතක කළෝතින් නුඹ මා [If You Forget Me ~ Pablo Neruda]


 

එකම දෙයක් ඔබට කියන්නයි
මට ඕන
ඔයා දන්නවා ඒ වග;
බැලුවොතින් හෙම මම
මන්දගාමී සරත් ඍතුවේ,මා ජනේලය අස
රක්තවන් ශාඛාවක වූ
පළිඟුවන් හඳ දෙස,
ස්පර්ශ කළොත් හෙම මා
ගිනි හුල අසළ
අතිශ්ය සිහින් අළු හෝ
සියුම්වට රැලිගැසුන ලී දඬු
ඒ හැම රැගෙන යයි මා ඔබ වෙත,
පවතින සියලු දේ මෙන්,
සුවඳ, ආලෝකය, ලෝහ
කුඩා බෝට්ටු විලස
යාත්රා කරනවා
මා එන මග ඇස් යොමා සිටින
ඔබේ දූපත් දෙසට.
ඔව් දැන්,
නවත්වනවානම් ඔයා පෙම් කරන එක ටිකෙන් ටික මට
නවත්වමි මම ද මගෙ ප්රේමය ද බිඳ බිඳ.
හදිසියේ, අමතක කළොත් හෙම ඔබ මා
නොසොයන්න යළි මා ගැන
මන්දයත්, මටත් ඔබ අමතකව ඇති එදින.
මගේ ජීවිතය හරහා හමා යන
විජිනිපත් සෙලවෙන හුළඟ,
දුරස් හා උමතුයැ‘යි හඟියිනම් හා
වෙරළත මත
හැර දමායන්නට මා
තීරණය කරයිනම් නුඹ,
සිහි තබාගනුමැන,
ඒ දිනේ
ඒ පැයේදීම
මා මුදාගත යුතුයි මගේ අත්
ඇදී යනු ඇත මගේ මුල්
වෙනත් භූමියක් සොයමින්
එනමුදු,
හැම දිනයකදීම
සෑම පැයකදිම
මා වෙනුවෙන්ම නිර්මිත බව හැඟේ නම් නුඹ
අසීමිත මිහිරියාවක් සමගින්,
කුසුමක් ඔබේ දෙතොලත
හඟීනම් සෑම දිනකම
නැගී විමසනු
මා ගැන.
අහා මගේ ප්රේමය,
මගේම වූ පෙම්වතිය
මා තුළ ඒ සියලු ගින්දර නැවත නැවතත් දැල්වේ
කිසිවක්ම නිවී හෝ අමතක වී නොමැතිය,
ඔබේ ඔය ප්රේමයෙන් සුපෝෂිත වේ මගේ ආලය
ප්රේමිය,
ඔබේ දිවි ඇති තුරා
එය ඔබේ සුරත මත
අත් නොහැර මගේ දෑත්
ඇත්තමයි රැඳෙනු ඇත.

Translated by: Prasad Nirosha Bandara

Tuesday, June 21, 2022

අද රාත්‍රියෙහි මට දුක්බරම වැකි ලියනට හැක [Tonight I Can Write The Saddest Lines ~ Pablo Neruda]

 

අද රාත්‍රියෙහි මට දුක්බරම වැකි ලියනට හැක.

ඔව්, උදාහරණයක් හැටියට, ‘රාත්‍රිය සුණු විසුණු වී ඇත.
සුනිල්වන් තරුකැට ඈත මායිමේ සසැලේ'

බ්‍රමණිත, රාත්‍රී සුළඟ අහස් ගැබ ගායනයක.

අද රාත්‍රියෙහි මට සෝබරම වැකි ලියනට හැක.
මම ඇයට පෙම් කළෙමි. සමහර විට ඈත් මට පෙම් කළා.

මේවන්ම රැයකදී ඈ හොවා ගතිමි මා අත
නිමක් නැති අහස යට යළි යළිදු සිපගතිමි.

ඇතැම් විට ඈ මවෙත පෙම් කළා, මම ඇයට පෙම් කළෙමි.
කෙලෙසනම් පෙම් නොකර සිටිමිද ඒ විසල් නිසල දෑසට?

අද රාත්‍රියෙහි මට දුක්බරම වැකි ලියනට හැක.
ඈ මට නොමැති බව සිතන්නට, ඈ මට අහිමිවී ඇති බව දැනෙන්නට.
 
ඈ නොමැතිවා වුවද තාමත්ම අතිමහත්, මේ විසල් රාත්‍රිය වෙත සවන් දෙන්නට.
තණබිමට පින්න සේ, දුක්බරම වැකි කඩා වැටෙනවා ආත්මෙට.

රඳවාගත නුහුනු වුව කම්නැත ඈ මගේ ප්‍රේමය මත.
රාත්‍රිය සුණු විසුණුය, ඈ නොමැත මා අස.

මෙපමණයි, කවුරුදෝ ගී ගයයි ඈතින් - දුරින්
ආත්මය නොපිළිගයි අහිමිවී ගිය බවක් ඈ. 

ඇවෙත දිව යන්න මෙන්, මා නුවන් ලුහුබඳියි
මගේ හද ඈ සොයයි, ඈ නොමැත මා අසළ.

ස්ථිරයි, මම තවත් ඇයට පෙම් නොකරමි, 
එසේ වුව මා ප්‍රේම කළ අයුරු?

ඇගෙ සවන් අතගාන පවනක් සොයා නිතර
හැම විටම මගේ හඬ නිරත විය වෑයමක.

තවත් කෙනෙකුගේ - ඔව් ඈ තවකෙකුගෙ වනු ඇත. පෙරදා මගේ හාදු මෙන්,
ඈ අහිමි රික්තකය, ඈ දීප්තිමත් සිරුර, අනන්ත ඇස්.

ස්ථිරයි, මම තවත් ඇයට පෙම් නොකරමි, ඒත් සමහරවිට මම ඇයට ආදරෙයි.
ප්‍රේමය බොහොමත්ම කෙටියි, අමතකවීම් දිග වැඩියි.

මන්ද යත්, මේ වන්ම රැයවල ඈ මා දෑත්යුග මත හොවාගෙන සිටි බැවිනි
මගෙ ආත්මය නොපිළිගයි අහිමිවී ගිය බවක් ඈ 

ඇය මට වේදනා දෙන අවසාන රිදවුම මෙය වුව ද
මේ මම ඇය වෙනුවෙන් ලියන අවසාන පද


[Translated by: Prasad Nirosha Bandara]

Painting - The Kiss (Gustav Klimt)

Thursday, May 26, 2022

මත්වී පයින් තුරු වලින් [Drunk with Pines ~ Pablo Neruda]



මත්වී පයින් තුරු වලින් හා දිගු හාදු වලින්,

ගිම්හානය මෙන්, මෙහෙයවමි රෝසමල් වේගී රුවල්,

සිහින් දවසක නැමී මරණය දෙස,

මා උග්‍ර සමුදුරු උමතුවෙහි ඇලෙනෙමි.


මගේ හාමත් දියමත හබල්ලමි සුදුමැලිව,

නිරුවත් දේශගුණයේ ඇඹුල් සුවඳට මුසුව සරන්නෙමි ඔබ මොබ, 

තවමමත් අළුපැහැති තිත්ත ස්වරයන් සමග

අත් හළ දිය විසුරුමක සෝබරම මුද්‍රාව පැළඳගෙන.


ලලාසාවෙන් බරව, හුදකලා එකම රළ මත නැගෙමි,

සඳු හිරුද - උණුසුමත් සීතලත් එක් වරම පැන නැගුණු,

ඉමිහිරිය, ශ්වේතවන් ගැවසි සිහිල්ලැල් බඳෙ‘ව්

වාසනාවන්ත දිවයින් උගුර මත නිවෙමි


විදුලි ධාරා සමග ආරෝපිතව - උමතුවට

තෙතබරිත රැයේදී සලිතවේ මගේ හාදුමය සළුව,

වික්‍රමාන්විතම ලෙස බෙදී යන සිහින වල 

මත්ගැහුණු රෝස මල් රංගනයකය - ඒ මා මතම 


උඩුගං බලා ඇදෙන පිටත දිය රළ අතර

ඉක්මනින් හා සෙමෙන් නුබ කුසෙහි ශක්තියෙන්

ආත්මයෙ සදාතන බඳින ලද මසෙකු ලෙද

ඔබෙ සමාන්තර සිරුර යටත්වෙයි මගෙ දෑත් යුග අසල


Translated by: Prasad Nirosha Bandara

Sunday, March 6, 2022

ඔස්වල්ඩ් ස්පෙන්ග්ලර්ලා සහ අපි

 


ජර්මානු සමාජ විද්‍යාඥයෙකු, ඉතිහාසඥයකු හා දාර්ශනිකයකු වූ ඔස්වල්ඩ් ස්පෙන්ග්ලර් (Oswald Spengler) තම ‘බටහිර පරිහානිය‘ (Decline of the West) නම් පොතේ සමාජයේ චක්‍රාකාර ගමන්මග පිළිබඳ න්‍යායන්ට (Social cycle theories) වෙනස් ස්වරූපයේ එකතුකිරීමක් කළා. ඒ  සමාජය සර්පිලාකාරව ගමන් කරන බව. ඉන් දල වශයෙන් අදහස් වුනේ සමාජය නැගීම, පරිහාණිය හා උච්ච අවස්ථාව යන අවධින් පහුකරමින් නැවතත් ප්‍රාථමික අවධියට ගමන් කරන බව. එකී චක්‍රය නියත වශයෙන් සිදුවන බවත් එය වළක්වන්න බැරි බවත් ස්පෙන්ග්ලර් කිව්වා. සැබැවින්ම මේ පියවරයන්ගේ ගමන චක්‍රාකාර උනත්, එය සර්පිලාකාර වන්නේ කාලය නියත වශයෙන් එය ඉදිරියට ඇදගෙන යන නිසා. ඒ වනවිට බටහිර ශිෂ්ටාචාරය එහි සංවර්ධනයේ අවසන් අඩවියට ළඟා වී ඇති බවත් එහි පරිහානිය වැලැක්වීමට නොහැකි බවත් ස්පෙන්ග්ලර් පැවසුවා.

මේ න්‍යායට දැඩි ලෙස විරුද්ධ වූ පාර්ශ්වයක් වූයේ සමාජයේ සංවර්ධනීය නියත පරිණාමයක් දකින ඓතිහාසික භෞතිකවාදීන් හෙවත් මාක්ස්වාදීන්. මක් නිසාද යත් ස්පෙන්ග්ලර් පෙන්නා දෙන මේ නියතවාදී සර්පිලාකාර ගමන තුළ සමාජය සඳහා මිනිසාගේ මැදිහත්වීමෙන් සිදුකළ හැකි කාරකත්වයන් වක්‍රව බැහැර කෙරෙන නිසා. මාක්ස්වාදීන්ට අනුව මේවා ධනවාදයේ සුපහසු පැවැත්ම ආරක්ෂා කරන අතුරු න්‍යායන්.

මන්ද යත් ඉන් සිදුකෙරුණු හැඟවුම් අතර ධනවාදය සමාජ පරිණාමයේ උපරිම අවස්ථාව ලෙසත් එය බිඳ වැටුණහොත් එය යළි මිලේච්ඡත්වය / ප්‍රාථමිකත්වය කරා යන බවත් කියමින් ධනවාදයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් නොපෙනෙන පලිහක් නිර්මාණය කිරීම නිසා.

පසුකාලීනව ෆ්‍රැන්සිස් ෆුකුයාමා The End of History and the Last Man ලේඛනය තුළ මූලික ලෙස අදහස් කළේත් ධනවාදය සමාජයේ අවසන් පරිණාමීය අවස්ථාව කියන එක. නමුත් ෆුකුයාමාට වඩා ඉසියුම් වක්‍රාකාර සහායක් තමයි ස්පෙන්ග්ලර්ගේ න්‍යායන් තුළින් සමාජගත කෙරුණේ.

හැබැයි මේ චක්‍රාකාර ගමන්මග පිළිබඳ න්‍යායේ සත්‍යතාව හා සප්‍රමාණතාව ලෝක දේශපාලනය හෝ මාක්ස්වාදය වැනි වෙනත් විචාර සංකල්ප අනුව කවරාකාර උනත්, දශක කිහිපයක සිට ලංකාව දිහා බලද්දිනම් සමාජය ආපහු පසුපසට ගමන් කරනවා කියන එක ඉතා පැහැදිලියි.

දැන් ලංකාවට තියෙන්නේ භෞතික හා සදාචාරමය වශයෙන් අවගමනයක්. සමාජ සදාචාර පැත්තක තියලා මිනිස්සුන්ගේ ආර්ථික හා තාක්ෂණික කාරණා බැලුවත් මේක පේනවා. අද මිනිස්සුන්ට කන්න කෑම නෑ. වාහන දුවන්න තෙල්නෑ. වැඩ කරන්න ලයිට් නෑ. (දඩිබිඩියේ මේ සටහන ලියන්නේ ලයිට් කපයි කියන බයේ!), බත් පතක් උයාගන්න ගෑස් නෑ, ගෙයක් හදාගන්න සිමෙන්ති ටිකක් නෑ, බොන්න කිරිපිටි ටිකක් නෑ, උණකට හෙම්බිරිසාවකට පැනඩෝල් කෑල්ලක් නෑ, අතේ සල්ලි නෑ, රස්සාවල් නෑ, අඩුතරමේ ගොවිතැනත් නෑ. ඒ කියන්නේ අද ළංවෙන්නේ සමාජ පරිණාමයේ මූලිකම, ප්‍රාථමික අඩවියට තමයි කියලා බැලූ බැල්මට පේනවා.

නමුත් අනික්පැත්තට බැලුවාම ඒ මතුපිට පෙනුම සම්පූර්ණයෙන්ම අප රවටන සුලුයි. මන්ද යත් බහුතරය ප්‍රාථමිකත්වය වෙත ගමන් ගද්දී තවත් කොටසක් පශ්චාත් ධනවාදයේ කරණම් ගහමිනුයි ඉන්නේ. රටේ ඇති නැති පරතරය දවසින් දවස වැඩිවෙනවා.  පැන්ඩෝරාවල, පැනමාවල ධනය ගොඩ ගැහෙනවා, විදේශ රටවල් එක්ක සිදුවන ගණුදෙනු - ඩීල් පශ්චාත් ධනවාදී ස්වරූපයේ ඒවා. රටේ අත්‍යාවශ්‍ය භාන්ඩ ගෙන්නන්න විදේශ සංචිත නැතිවෙද්දි සුඛෝපභෝගී ගුවන් සංචාර යනවා. කණ්ඩ ඉල්ලලා මිනිස්සු පොරබදද්දි අධිවේගී මාර්ග හැදනවා. ඒ අනුව පේන්නේ එකම එක දෙයයි. 

අපි තමයි ධනවාදයේ නියම සුජාත පුත්තු! 

ඔස්වල්ඩ් ස්පෙන්ග්ලර්ලා තම න්‍යාය ලිව්වේ පොත්වල. ඒවා කවදාවත් භෞතික පොළවට ආවේ නෑ. ඒත් අපේ මේ ධනවාදයේ පුත්තු ස්පෙන්ග්ලර්ලාගේ න්‍යාය භෞතික පොළවේ පැළකරනින් ගමන්, අනිත් අතට තමන් කීපදෙනෙකු විසින් ධනවාදය එහි දියුණුම අඩියේ ස්පර්ෂ කරමින් සිටිනවා.

බලන්න, ඒකෙනුත් අපි තමයි හොඳටම කළේ…!

- ප්‍රසාද් නිරෝෂ බණ්ඩාර

Friday, March 4, 2022

ආදරය (Love ~ Pablo Neruda)



සුපුෂ්පිත කුසුම් බර උයන්වල

හමා එන වසත් සුවඳවිලවුන්

වේදනා දෙවනවා

ඒ ඔබ නිසා මට


ඔබේ වත අමතකව ඇත.

ඔබේ ඔය දෑත් යුග 

තවදුරටත් මතකයේ නෑ මට,

මා ලවනත තැබූ ඔය දෙතොල හැඟුමන්?


උයන් බිම්වල නිදිකිරන

ශ්වේත පිළිරූ වෙත,

ඔව්, කිසිදාක හඬක් හා 

පෙනීමක් නැති

සුදු පිළිරූවලට පවා 

ආදරේ දැනෙනවා,

ඒ ඔබ නිසාවෙනි 


ඔබේ හඬ අමතකව ඇත.

ඔබේ කෙළිලොල් හඬ,

ඔබ දෑස් යුග පවා 

මගෙ මතකයෙන් ඔබ්බෙනි


යම් සේද සුවඳ කුසුමට, 

එනයින් ඇද බැඳ තබා ඇත මා 

නොපැහැදිලි ඔබේ මතකය.


තුවාල වේදනාවෙන් දිවි හරිනෙමි.

ස්පර්ෂ කළෝතින් හෙම ඔබ

යළි සුව නොවන වේදනා දෙනු ඇති.


ඔබේ ඔය පහස 

මා වටකරනවා නිරතුරු,

මලානික පහැ බිත්ති මත

එතී තරණය කරන වැල් මෙන්


ඔබෙ ආදරය අමතකයි මට.

එනමුදු සෑම බැල්මෙක

ඇස ගැහෙන හැම කවුලුවක් පාසා

ඇඳී ඇඳී පේන්නෙම 

ඔව් ඒ ඔබේ රුවමයි 


මත්කරන ගිම්හාන විලවුන් 

වේදනා දෙවනවා 

ඒ ඔබ නිසාවෙන්මය. 


එහෙත් යළි ලුහුබඳින්නෙමි,

ආසාවන් අවුස්සන ක්ෂණික සංඥා, 

උල්කාපාත - පතිතවන වස්තූන්..


Love ~ Pablo Neruda [Translated by: Prasad Nirosha Bandara]

Saturday, November 27, 2021

KCC Multiplex සංස්කෘතික කාන්තාරයට වැටුණු දිය බිඳක්




[නුදුරේදී විවෘත්ත වූ මහනුවර  KCC Multiplex සිනමා ශාලාවන්හි විචිත්‍ර අත්දැකීම ලැබීමට හැකිවීම හේතුවෙන් මේ සටහන ලියැවුණි]


‘සංස්කෘතිය‘ යන්නට ඉංග්‍රීසියෙන් භාවිත කරන Culture යන වචනය ‘කොලරේ‘ කියන ග්‍රීක වචනයක් ඇසුරෙන් ගොඩ නැගුණු එකක් කියලා අපි ඉගනගෙන තියෙනවා. ඒක ග්‍රීසියේදී භාවිත වුණේ කෘෂිකර්මයට සම්බන්ධව. විශේෂයෙන් ‘නඟුල් තලය‘ වගේ අර්ථයක. (දැනටත් කෘෂිකර්මයට සම්බන්ධව භාවිත කරන, agriculture - කෘෂිකර්මය, horticulture - ගෙවතු වගාව, aquaculture - මත්ස්‍ය වගාව වගේ සියලු වචන තුළ culture යන කොටස තිබීමෙන් එය කෘෂිකර්මය හා පවත්නා සම්බන්ධතාව තවත් තහවුරු කරනවා) නගුල මගින් කරන්නේ තියෙන බිම් පෙරලීම. බිම් පෙරලා ඒ මත අලුතින් වගා කිරීම.  ඒ නයින්අ බලන කල, ‘සංස්කෘතිය‘ හෙවත් 'culture' යන්නෙන් පවත්නා දේවල් ආරක්ෂා කිරීම වගේම ඒවා අලුත් කිරීමත් එකවැරම හැඟවනවා. 
අපි  මහනුවර නගරය හඳුන්වන්නේ ලංකාවේ මහා සංස්කෘතික නගරයක් හැටියටනේ. නමුත් සංස්කෘතිය පිළිබඳ ඉහත කී සැබෑ නිර්වචනයන් තුළ එය එසේමද? අපි මහා සංස්කෘතියක් ලෙස ආරක්ෂා කරන මහනුවර තුළ බොහෝ විට සංස්කෘතික කාන්තාරයක් තමයි තියෙන්නේ. 
වෙන දෙයක් තියා යෞවන ‍ප්‍රේමය පිළිගන්න පුළුවන් සංස්කෘතියක්වත් අපිට තියෙනවාද?. ඇත්තටම මේ (අ)සංස්කෘතික නගරයේ  ඉපදිච්ච අපි උපන් දා ඉඳන්  දැකලා තියෙන්නේ පෙම්වතුන්ට විසිල් ගහන රැකවලුන් ඉන්න මල් උයන්. පෙම්වතුන් වාඩිවන නිසා කළුතෙල් වක්කරනු ලැබූ බංකු සහිත වැවරවුම්. ඒ අයට වන මිලිටරිමට ගැරහුම් එරවිලි. 
විවිධ කලා සංස්කෘතික ධාරාවන් අතර, සිනමාව යනු ඉතාමත් වැදගත් සංස්කෘතික අංගයක්. එමෙන්ම මිනිසුන්ගේ විනෝදය සැපයීමේ ප්‍රධාන මාර්ගයක්. 
අපි පොඩිකාලේ මහනුවර සිනමා ශාලා කීයක් තිබුණද? ඇත්තටම විශාල සංඛ්‍යාවක්. ඒවා සියල්ලේම පාහේ සිනමාපට නැරඹීමට කුඩා කල ඉඳන් මං පුරුදු වෙලා තිබ්බා. ඒ වගේම අහවල් සිනමා ශාලාවේ නැරඹූ සිනමා කෘති මේවා මේවා කියලා අදටත් මතකයි. නමුත් මං දන්න ඉතිහාසය තුළ, මේ සංස්කෘතික නගරයේ මුළිංම ඕඩියන්ස් සිනමා ශාලාවයි වේල්ස් සිනමාශාලාවයි ඉවර වුණා. ඒ අපි සෑහෙන තරම් පොඩි කාලේමයි. ඕඩියන්ස් එක ඉවර කරලා එතන තරු හෝටලයක් හැදුවා. වේල්ස් එක ඉවර කරලා ඒ භූමියේ කාර් පාර්ක් එකක් හැදුවා (මේවා අවශ්‍ය නෑ කියලා කියන්නේ නෑ. සමබර නගරයකට ඒවාත් අවශ්‍යයි තමයි. නමුත් මේවා සංස්කෘතියට විකල්ප නෙමයි) 



ඊට පස්සේ, වෙම්බ්ලි සිනමා ශාලාව වැසී ගියා. වෙම්බ්ලි එක තමයි අපේ පාසල් සමයේ, පෙම්වතුන් අතර වඩාත් ජනප්‍රිය වෙලා තිබ්බ සිනමාශාලාව. පේරාදෙණියේ තුසිත සිනමාශාලාව වැසුනා. විශේෂයෙන් මං වැඩිපුරම සිනමා කෘති නරඹලා තිබ්බ රීගල් සිනමා ශාලාවත් දැන් ඉවරයි. ලෝකයේ ජනප්‍රියම විනෝද කර්මාන්තය හා වැදගත්ම සංස්කෘතික කලාපයක් වන සිනමාවට මහනුවර නගරයේ හිමි වුනේ ඒ තැන.
මහනුවර KCC හි C1. C2 කියන අති නවීන සිනමා ශාලා ආදේශ වෙන්නේ ඒ රික්තකයට. ඒ සංස්කෘතික මුඩු බිමට.
සාම්ප්‍රදායික සිනමා ශාලා ක්‍රමයට ඔබ්බට ගිහින් අති නවීන ප්‍රක්ෂේපණ ක්‍රම (film projection), අති නවීන ශබ්ද විකාශන තාක්ෂණය හා තවත් නූතන පහසුකම් රාශියක් සහිත මේ සිනමා ශාලා ඇත්තමට මහනුවර මිනිසා නැවතත් සංස්කෘතිය වෙත නැඹුරු කරගැනීමට විශාල දායකත්වයක් දක්වයි කියලා හිතන්න පුළුවන්. 


විශේෂයෙන් එක් තනි අති විශාල සිනමා ශාලාවක් වෙනුවට, එවැනිම විශාල තිරයක්  හා ඊටත් වඩා නවීන තාක්ෂණයකින් සහිත කුඩා සිනමාශාලා කීපයක් නිර්මාණය වීම ලෝකයේ නව නැම්මක් වීමටත් වඩා, නූතන ලංකික සිනමා රසික අවකාශය මනාකොට තේරුම් ගත් කටයුත්තක් ලෙස සලකන්න පුළුවන්.
මෙහි ඇති තවත් වැදගත් ලක්ෂණයක් වන්නේ එක දිනකට එක ශාලාවක සිනමා කෘති රාශියක් ප්‍රදර්ශනය කිරීම හා ඒවා බොහෝමයක් ලෝකයේ මේවනවිටත් දුවමින් ඇති නවතම සිනමා කෘතීන් වීම. (අපි මෙතෙක් බොහෝ විට අත් දැක්කේ තරමක් පැරණි ජාත්‍යන්තර සිනමා කෘති ප්‍රදර්ශනය වීමනේ) ඒ නිසා ලංකීය, විශේෂයෙන් මහනුවර රසිකයාට ලෝකයේ විවිධ සිනමා කෘති, ඒවා එළි දැක්වූ විගස නැරඹීමේ හැකියාව KCC Multiplex මගින් ලැබිලා තියෙනවා.
මේ සිනමා කෘතීන් අතර විවිධ රසික පරාසයන් වෙත ළං වෙන්න පුළුවන් විවිධ ශානර (genres) රාශියක සිනමා කෘති තිබීමත් ඉතා වැදගත්. උදාහරණයක් විදිහට මේ සටහන ලියන අද දිනයේ Action, Comedy,
Animation, Fantasy, Drama, epic වගේ ශානරයන් රාශියකට අයත් ළමා සහ වැඩිහිටි සිනමා කෘති මෙන්ම, හොලිවුඩ්, බොලිවුඩ්, සිංහල ආදී කාණ්ඩයන්ට අයත් සිනමා කෘතීන් ප්‍රදර්ශනය වීමට නියමිතයි. 
කෙසේවෙතත්, මෙම ජනප්‍රිය සිනමා කෘති සමගම තවදුරටත් ශාස්ත්‍රීය සිනමා කෘතිත් තෝරාගැනීමේ අභියෝගය නම් ඔවුන්ට තියෙනවා.


අනික් වැදගත්ම කාරණය තමයි, සාම්ප්‍රදායික සිනමා ශාලා වල තියෙනවාට වඩා වෙනත් සුවිශේෂී කාල සටහන් ක්‍රමයක් මේ සිනමා කෘති ප්‍රදර්ශනයේදී භාවිත වීම. ඒ අනුව මහනුවර නගරයේ යට ඇවිත් යම් වැඩ දෙකක් සඳහා කාලය ඉතිරිවෙන අයට රස්තයාදු නොවී, ඒ කාලයේ සුන්දර සිනමා කෘතියක් රසවිඳින්න හැකියාවක් තියෙනවා. ඉස්සරනම් අපි වගේ රසිකයින්ට පැය ගණන් සංවාදාත්මක රස්තයාදුවක යෙදෙන්න තිබුණා වයිට්හවුස්, පායිවාස් වගේ හෝටල්. කහට කෝප්පයක් අරගෙන එක මේසයක් අල්ලගෙන දවසම වුණත් කයිවාරු සංවාද කර කර හිටියට ඒවාගේ මුදලාලිලා මොකුත් කියන්නේ නෑ. නමුත් දැන් ඒ වගේ මුදලාලිලාත් නෑ. ඇත්තටම ඒකත් සංස්කෘතික අංගයක්. දැන් ඒ අංගයත් නෑ. 


වෙන එකක් තියා අපි ඉන්නේ මීට අවුරුදු පහළොවකට පමණ කළිං ගිනි ගත්ත මහනුවර ඩී.එස්. සේනානායක පුස්තකාල ශ්‍රවණාගාරය තවමත් පෙර පරිදි ගොඩනගා මහජන අවකාශයට විවෘත්ත කරන්න බැරි තරම් සංස්කෘතික විහීනයෝ දේශපාලනය කරන, තීන්දු තීරණ ගන්න නගරයක. 
ඉතිං එවන පිරිසකට තබා, එහි සාම්ප්‍රදායික පුරවැසියන්ගෙන් බහුතරයකට සංස්කෘතිය පිළිබඳ ඉහත අපි දුන් ප්‍රතිසංස්කරණාත්මක නිර්වචන වැඩක් නෑ. මොතද නවීකරණය කරන්න තියා පවත්නා සංස්කෘතික අවකාශ ඒ අයුරින් පවත්වාගෙන යන්නත් ඒ අයට බැරි බව ඉහත උදාහරණ මගින් පේනවා.
කොහොම වුණත් පෙනී යන හැටියට KCC Multiplex සඳහා විශාල රසික ඉල්ලුමකුත් තියෙනවා. ඒ නිසා මේ වෑයම සාර්ථකව දිනෙන් දින වර්ධනය වේවි කියලා හිතන්න පුළුවන් වගේම, එහෙම ප්‍රාර්ථනා කරනවා. 
ඇත්ත. අදාල සිනමා ශාලා සඳහා වැය කර ඇති අති විශාල ඉඩ හා අති නවීන පහසුකම් සඳහා වැය කර ඇති වියදම වෙනත් ව්‍යාපාරික ස්ථාන වෙනුවෙන් වෙන් කළානම් එහි හිමිකරුවන්ට මීට වඩා ආදායමක් ලබන්න පුළුවනි. එසේ නමුත්, අදාල හිමිකරු හුදු ව්‍යාපාරිකයෙක් නොවී කලාවට, සංස්කෘතියට, සිනමාවය කිසියම් දුරකට ආදරේ කරන කෙනෙක් බව අපගේ නිරීක්ෂණයයි. ඔවුන්ගේ මේ සත් වෑයම සංස්කෘතික - ආර්ථික කාන්තාරයකට පෑයූ දිය බිඳක් ලෙස පැවසීමට නිර්ලෝභී වූයේ ඒ නිසායි.


- ප්‍රසාද් නිරෝෂ බණ්ඩාර



Monday, October 25, 2021

ගවමස් තහනම, නූතන ඉංදියාව හා හින්දු ශ්‍රී ලංකාව



ලෝක ප්‍රකට ස්ටැටිස්ටා (statista) වෙබ් අඩවිය පෙන්වා දෙන පරිදි, ලෝකයේ වැඩිපුරම ගවමස් නිෂ්පාදනය කරන රටවල් අතර ඉන්දියාව 2021 වන විට ඉන්නේ හතරවෙනි තැන. ඒ අය නිෂ්පාදනය කරන ගව මස් ප්රමාණය මෙට්රික්ටොන් මිලියන 4ක් ඉක්මවා යනවා (4,250 1,000 Metric Tons) . මේ හින්දු ඉන්දියාව ඒ විදිහට නිෂ්පාදනය කරන ගවමස් මෙට්රික් ටොන් මිලියන 4ක් මෙට්රික් ටොන් මිලියන 1.4ක් පමණ ඔවුන් වෙනත් රටවලට අපනයනය කරවා. ඒ අනුව ඒ මගින් ඉන්දියාවේ ආර්ථිකයට සැලකිය යුතු ආදායමක් ලබාගන්නවා. ඉන්දියාවේ ගව පාලනය හා එහි අතුරු ඵල මගින් ජීවත්වන මිනිසුන් සංඛ්යාව ලක්ෂ ගණනක්. ඉන් බහුතරය හින්දූන් ම තමයි.

2015 වන විට මහා රාශ්ට්ර ප්රාන්ත ආණ්ඩුව, ගව ඝාතනය තහනම් කිරීමට වෑයමක් ගන්නවා. දේශපාලනික ජනප්රියත්වය උදෙසා ප්රාන්ත රජය විසින් ගනු ලැබූ මේ වෑයම සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවේ දීර්ඝ සංවාදයක් පැවතුණා. එහිදී ඇතැම් විචාරකයින් හා ජනමාධ්යෙව්දීන් ප්රාන්ත බලධාරීන් නිරුත්තර කරමින් ප්රශ්න කළ මූලික කාරණයක් වූයේ ස්ත්රී දූෂණ, ලිංගික අඩත්තේට්ටම්, දුප්පත්කම ආදී ගිනිගනු ලබන ප්රශ්න රාශියක් දිනෙන් දින වර්ධනය වන ප්රාන්තයේ දේශපාලන ජනප්රියත්වය ලබාගැනීමට අදාල කාරණා අමතක කර ගව කර්මාන්තයම යොදාගන්නේ මන්ද යන්නයි. ජනතාවගේ ආගමික හැඟීම් අවිචාරශීලීව අවධිකරමින් ප්රසාදය ලබන්නට යන බලධාරීන්ගෙන් ඔවුන් තවදුරටත් ඇහුවේ ගවමස් තහනම් කරන්නට යන ඔබ මත්ස්ය කර්මාන්තය තහනම් නොකරන්නේ මන්ද යන්නයි. මකිනිසාද යත්, මත්ස්යා වනාහි දෙවියන්ගේ සමීප සත්ත්වයෙක් නොව දෙවියන්මය. ඒ මත්ස්යා යනු විෂ්ණු දෙවියන්ගේ දශ අවතාරයන්ගෙන් එකක් වන නිසාය.
එසේනම් මුස්ලිම් විශ්වාසයන්ට අනුව දැඩිව පිළිකෙව් කෙරෙන ඌරු මස් ද මුස්ලිම් මිනිසුන්ද වාසය කරන රටක තිබීම සාවද්ය වන බව ඒ අය පෙන්වා දෙනවා. ඒ අය, තව දුරටත් නූතන උදාහරණයක් ගනිමින් කීවේ, බහුතරයක් ඉන්දියානුවෝ අවිහිංසාවාදියකු වූ මහත්මා ගාන්ධිව පිළිගන්නා අතර ගාන්ධි තුමා මාංශ අනුභව නොකළ අතර එළු කිරි පානය ප්රිය කළ නිසා අවශ්යනම් එළුවාද එවන් පූජනීය සත්ත්වයකු ලෙස සලකමින් එළුමස් ද තහනම් කළ හැකි බවයි.
මෙසේ, වෙනස් ආගමික හා සංස්කෘතික කණ්ඩායම්වල විවිධ පිළිගැනීම් අනුව තව තව සතුන් ගවයාගේ තැනට ආදේශ කළ හැකි බව පෙන්වා දුන් එකී විචාරකයින් තවදුරටත් පැහැදිලි කළේ, ගවමස් තහනම සම්බන්ධයෙන් ප්රාන්ත රජය ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන ජනප්රිය තීන්දුව කෙසේවත් ආගමික ප්රශ්නයක් නොව ලන්ෂ සංඛ්යාත ගොවියන් හා පාරිභෝගිකයින්ගේ ප්රශ්නයක් බවයි.



මක් නිසාද යත් ගව මස් නිෂ්පාදනය හුදු මස් නිෂ්පාදනය හා සම්බන්ධව පමණක් රැඳී තියෙන්නක් නොවන නිසාත් එය කිරි නිෂ්පාදනය හා ඒ ආශ්රිතව කරන අතුරු නිෂ්පාදනයන් සමගද, තවත් ජනප්රිය හා විශාල මිනිසුන් සංඛ්යාවක් ජීවිතය ගැටගහගන්නා හම් ආශ්රිත නිෂ්පාදනයන්ටද ඍජුව බලපාන්නක් බව විචාරකයින් පෙන්වා දෙනවා.
අපි දන්නා ඉතිහාසය අනුව ලංකාවේ, ගවයා පූජනීය සත්ත්වයෙක් වන්නේ ලෝකයේ හතරවෙනි ගව මස් නිෂ්පාදකයා වන ඉන්දියානුවන්ගේ සංස්කෘතික දේශපාලනික බලපෑම නිසා. විශේෂයෙන් පොළොන්නරු යුගය වන විට ඇති වූ කාලිංඝ මාඝ ආක්රමණය ඇතුළු ආක්රමණ හරහා සිදුවූ හින්දු බලපෑම මෙහිලා කැපී පේනවා. ලංකාවේ පාරම්පරික බෞද්ධ සඳකඩ පහනණහි සත්ත්ව පේලියහි වූ ගවයා එයින් ඉවත් වන්නේ ද ඒ අනුව කියන එක හැමෝම දන්න දෙයක්. එනම් පූජනීය හින්දු සත්ත්වයකු වූ ගවයා පෑගීම නුසුදුසුය යන හින්දු පිළිගැනීමේ බලපෑම අනුව. ලංකාවේ බෞද්ධ සංස්කෘතිය කියන්නේ විශේෂයෙන් හින්දු සංස්කෘතිය සමග සමාවායව යමින් එකිනෙකට සංස්පර්ෂ වෙමින් ගොඩනැගුණක්. හැබැයි ඒක නරක ලක්ෂණයක් නෙමෙයි බෞද්ධාගමේ විවෘතභාවය පෙන්නන එය ඉතා වැදගත් ලක්ෂණයක්.
කෙසේ වෙතත් මූලික බෞද්ධ සංකල්ප අනුව ගවයා අන් සතුන්ට වඩා විශේෂ ප්රාණියෙකු ලෙස බුදුන් වහන්සේ සැලකූ වගක් හා අන් සතුන් ගවයාට වඩා තමන්ගේ ප්රාණය ගැන අඩු කැමැත්තක් ඇති සතෙක් ලෙස සලකා ඇති බවක් පේන්නේ නෑ. විශේෂයෙන් ධම්මපදයේ දණ්ඩ වග්ගයේ,
සබ්බේ තසන්ති දණ්ඩස්ස - සබ්බේ භායන්ති මච්චුනෝ
අත්තානං උපමං කත්වා -න හනේය්ය න ඝාතයෙ
ලෙස දේශනා කළේ මිනිසාද ඇතුළු සියලු සත්ත්වයින් ගැන. ඒ අනුව කොයි සතෙක් වුණත් ඝාතනය වීම හොඳයැයි කියන්නට බෑ. මක් නිසාද යත් උන්ටද ජීවත් වීමේ අයිතිය ඇති බැවින්. එක සතෙක් මරණයට පත් කිරීම තවකෙක් මරණයට පත්කිරීමය වඩා වෙනස්යැයි සිතීම සාවද්ය වෙන්නේ ඒ නිසා.
ලංකාව වාර්ෂිකව කිරිපිටි ආනයනය සඳහා දළ වශයෙන් රුපියල් කෝටි 40,000 ක් ඉක්මවූ මුදලක් වැය කරන බව යන බව රජයේ නිල වෙබ් අඩවියක් වන (news.lk) සඳහන් කරනවා. දේශීය වශයෙන් කිරී නිෂ්පාදනයේදී මී ගවයින් හා එළ ගවයින් භාවිත කරනවා. මේ වන විට ශ්රී ලංකාවේ මී ගව ගොවිපළ පමණක් 28,000 ක් පමණ තියෙනවා කියලයි අදාල වෙබ් අඩවිය කියන්නේ. එළ ගව හා මි ගවයින්ගෙන් 70% ක් පමණ වියලි කලාපයේත් 30% තෙත් කලාපයේත් ව්යාප්තව පවතිනවා. රටේ වාර්ෂික කිරි නිෂ්පාදනයෙන් 25% ක් පමණ නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ මේ ගොවිපළ දායකත්වයෙන්. ඒ අනුව, ගව මස් තහනම කරන්නට කළින් එම තහනම මේ සම්බන්ධයෙන් බල පාන්නේ කෙසේදැයි සොයා බැලිය යුතු වෙනවා.
ස්වභාවික සිංචනයේදී බිහිවන පැටවුන්ගෙන් සාමාන්‍යෙයන් සීයට පණහක් පිරිමි සත්තු. ගැහැනු සතුන් බිහිවන්නේ සියයට පණහක්. මීට වෙනස් විද්යාත්මක සිංචන ක්රම ඇතත් ඒවා සියයට සීයක් සාර්ථක නැත. එසේම ලංකාවේ වැඩිපුර භාවිත වෙන්නේද නෑ. එසේනම් එසේ බිහිවන ගවයින් සියයට පණහාට ගොවියා සිදු කරන්නේ කුමක්ද? කිසිම ආර්ථික වාසියක් නොමැතිව ඌට කන්නට දිදී ජීවිත කාලයක් පුරා නඩත්තු කරන එක පහසු කාර්යයක්ද? නොඑසේනම් අනික් විකල්පය උපන් වේලාවේම විනාශ කිරීමද? එසේනම් ප්රතිඵලය වෙනස්ද? එවන් පිරිමි ගවයින් නඩත්තු කරන වෙනත් ආයතන ලංකාවේ තියෙනවාද? ගවමස් පාලනයත් කිරි නිෂ්පාදනයත් දෙකම එකවැර පවත්වාගන්න අවශ්‍යනම් එක්කෝ එවන් ස්ථාන බිහි කිරීමට සිදු වෙනවා නොවේද? මේවා සදාචාරාත්මක ප්රශ්නවලට වඩා වැදගත් සමාජාර්ථික ප්රශ්නයන්ය.
පසුගියදා රජය විසින් ගනු ලැබූ තවත් ජනප්රිය තීන්දුවක් මේ කිරි නිෂ්පාදනය සඳහා බලපෑ ආකාරය අපි දැක්කා. ඒ තමයි රසායනික පොහොර වෙනුවට කාබනික පොහොර සෑදීමේ ව්යාපෘතිය. ඒ අනුව මේ ව්යාපෘතිය බාර ගත් ඇතැම් කල දුටුකල වළ ඉහාගන්නා ව්යාපාරිකයෝ කළේ ගවයින්ට ආහාරය සඳහා ඇති තණකොළ තොග වශයෙන් කපා පොහොර සෑදීමට යොදාගැනීම. ඒ අනුව කිරි නිෂ්පාදකයින් අනාථ වූ අයුරු ඔවුන් මාධ්ය හමුවේ කීවා.
ඒ අනුව හින්දු ඉන්දියාවේ ගව ඝාතනයට විරුද්ධව ජනප්රිය තීන්දු ගත් ප්රාන්ත රජයෙන් ඒ රටේ පුරවැසියන්, විචාරකයින් හා මාධ්යවේදීන් අහපු සියලුම කාරණා අපටත් අමතක කරන්න බෑ.
ගොවියන්ගේ, ගවමස් වෙළෙන්දන්ගේ, කිරි ආශ්රිත නිෂ්පාදන කරන්නන්ගේ සම් ආශ්රිත නිෂ්පාදන කරන්නන්ගේ සියලු ප්රශ්න එතනදී සලකා බලන්න ඕන. එසේම මේ ආශ්රිතව රටේ ඉතිරිවන මුදල මෙන්ම, යට ඇඳුමේ සිට බොහෝ අත්යාවශ්ය භාණ්ඩ කප්පාදු කළ තත්ත්වයක් තුළ, යෝජනා කරන හැටියට ගවමස් අපිට පිටරටකින් (බොහෝ විට ළඟම ඇති හින්දු ඉන්දියාවෙන්) ආනයනය කරන්නට යන මුදල් ගැනත් හිතන්න වෙනවා.
මේ තීන්දුව හරහා දේශීය කිරි නිෂ්පාදනයට හානි වනවානම් කිරි පිටි සඳහා මේ වන විට වෙළඳපොලේ ඇති අධික මිළ තවදුරටත් නිතරගයෙන් ඉහළ යෑමත්, කිරිපිටි පැකට්ටුව සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් වීමත් වළක්වන්නත් බෑ. ඒක පාරිභෝගිකයින් හැටියට විශාල ගැටලුවක්.
ගවමස් පර්භෝජනය සඳහා හුරුව ඇති පාරිභෝගිකයින් ද තවත් අතකින් ගැටලුවට ලක්වෙනවා. බොහෝ විට තරු පන්නයේ හෝටල්වලට අවශ්ය මස් පිටරටින් ආනයනය විය හැකි වුවත් සාමාන්ය පාරිභෝගිකයාගේ අත නුදුරට පැමිණීමේ ඉඩ අඩු වෙන්න පුළුවන්. ඒ අනුව ඔහුට ලබා ගත හැකි වෙනත් ආදේශක මොනවාද? ඌරුමස්ද වෙනත් මස් වර්ගයක්ද? ඒවායේ ගව මස්වලන් ලැබෙන සෞඛ්යමය ප්රතිලාභ තියෙනවාද? සෞඛ්යමය ගැටලු වැඩිද?
එසේම අපේ සාම්ප්රදායික බෙර - දවුල්, ඇඳුම් ආයිත්තම් ඇතුළු ගව හම් භාවිත කරමින් සකසන උපකරණ හා බැඳුණු බෞද්ධ සංස්කෘතික කාරණා සඳහා මේවා බලපාන්නේ කොහොමද? එකී කර්මාන්ත වලින් ජීවත්වන්නන් සඳහා ඇති විකල්ප මොනවාද?
ජනප්රිය දේශපාලනික තීන්දු ගන්න කළින් මේ සියල්ල සියුම්වත් විද්යාත්මකව සලකා බැලිය යුතු කාරණා වෙනවා.

- ප්‍රසාද් නිරෝෂ බණ්ඩාර ( අනිද්දා 2021.10.24)



Monday, October 11, 2021

අපි නොදන්න ඇටේ...!


මේ පින්තූරේ තියෙන්නේ ‘ආසියාවේ මුතු ඇටේ ‘ උඩ තියපු ලෝකයේ දියුණුම රටවල් කීපයක්. ඒ කියන්නේ වෙන කොහේවත් ඒවා නෙමෙයි ආසියාවේම ව්‍යාඝ්‍ර රටවල් (Four Asian Tigers) හැටියට සලකන Hong Kong, Singapore, South Korea, Taiwan කියන රටවල්.

ඔය, මාතර දිස්ත්‍රීක්කය උඩ රතුපාටට තියලා තියෙන චූටිම චූටි ‘රට‘ වර්ග කිලෝමීටර් 716ක් විතර වන සිංගප්පූරුව. (‘ඇටේ‘ කියන්නේ වර්ග කිලෝමීටර් 65616ක් වන ශ්‍රී ලංකාවට නිසා, ඊට වඩා අනූ ගුණයකටත් වඩා කුඩා මේ රට හඳුන්වන්න රට කියනවා මිස සිංහල භාෂාවේ හොඳ වචන ඉතිරිවෙලා නෑ!)

අර කොළඹ දිස්ත්‍රීක්කේ උඩ තියලා තියෙන ළා කොළපාට රට වර්ග කිලෝමීටර් 1104ක් විශාල හොංකොන්.

ලංකාව මැද රෝසපාටින් තියලා තියෙන්නේ ලංකාවන් බාගයක් විතර වන තායිවානය. ඒ කියන්නේ හතරවෙනි ලෝක යුද්ධයක් ඇති වුණොත් එයට නිමිත්ත විය හැකි ආසන්නතම හේතුව විය හැකියැයි බොහෝ විචාරකයින් පෙන්වා දෙන රට. තායිවානය වර්ග කිලෝමීටර් 36197ක් විතර.

ඒ අනුව මේ රටවල් තුනම ශ්‍රීලංකාව කියන ආසියාවේ අමුතු ඇටේ උඩ තිබ්බත් මේ ඇටේ තවත් විශාල බව පේනවා.

අර ළා නිල් පාටින් පැත්තකින් තියලා තියෙන්නේ දකුණු කොරියාව. ඒක විතරක් ලංකාවට වඩා ටිකක් විතර විශාලයි (100,363 km2).

ලංකාව වගේ නෙමෙයි මේ රටවල් බොහෝමයක් යුරෝපීය යටත්විජිතයන්ගේ ග්‍රහණයට අමතරව ජපන් අධිරාජ්‍යෙය් සහ චීන අධිරාජ්‍යෙය් ග්‍රහණයට ලක් වුණු රටවල්. ඒ වගේම ඒවා නිදහස ලබනකොටත් බොහෝ විට පැවතුණේ අපිට වඩා පහළ මට්ටමේ සංවර්ධනයක. මේ විදිහේ ඇතැම් රටවල් තම ආර්ථික මොඩලයන් සකස් කිරීමට ලංකාව ආදර්ශයට ගත් බවත් කියවෙනවානේ! ඒ වගේම ඇතැම් රටවල් සම්බන්ධ කරගෙන අපි උපහාස කතා කියනවා නොදියුණු කම පෙන්වන්න.

අතීතය විතරක් නෙමෙයි, මේ රටවල් සියල්ලට අදද චීනය දැඩි අභියෝගයක් වෙලා තියෙනවා. ඒක අහක ඉන්න නයි රෙද්ද අස්සේ දාගෙන කනවෝ කනවෝ කියන අපිට තියෙන බලපෑම වගේ එකක් නෙමෙයි. අනිවාර්ය බලපෑමක්. හොංකොන් කියන්නේ චීනයේ ඝෘජු පාලන ප්‍රදේශයක් කිව්වත් ගැටලුවක් නෑ. මොකද සියලු ක්ෂේත්‍රයන් සඳහා ඊනියා ස්වාධීනත්වය ලබාදීලා තිබ්බත් එහි ආරක්ෂාව තවම දරන්නේ චීනය විසින්.

තායිවානය අද වනවිට ලෝකයේ විශාලම අවධානයකට ලක්වී ඇති රාජ්‍යයක්. කළිං කීවා සේ චීනය ඒ හමුවේ දරන මැදිහත්වීම මත හතරවන ලෝක යුද්ධයක් පවා ඇතිවිය හැකි බව ඇතැම් අය කියනවා. මේ සටහන තබන වෙලාවේත් තායිවානයේ මුහුදු හා ගුවන් සීමාවන් චීනය බලහත්කාරයෙන් ආක්‍රමණය කරමින් සිටින බවට චෝදනා නැගෙනවා. ඇමරිකාව ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් ඈත්වුණේ තායිවානය හමුවේ ඇති චීන මැදිහත්වීමට එරෙහිව වැඩිපුර සොයා බලන්න බවත් ඇතැම් විශ්ලේශකයින් කියනවා.

අනික් අතට දකුණු කොරියාව කියන්නේ චීනයට අමතරව තම නොහික්මුණු නිවුන් සහෝදරයා වන උතුරු කොරියාවේ අභියෝගයටද ලක්ව ඇති රටක්.

අපිටත් පස්සේ නිදහස ලැබූ (1959) මෙන්ම හැට පහේදී පමණ මැලේසියාවෙන් බිඳී වෙන්වුණ රටක් වන, ලෝකයේ දියුණුම යටිතල පහසුකම් සහිත රට ලෙස සැලකෙන සිංගප්පූරුව භූමියේ කුඩා බව සංවර්ධනයට විශාල අභියෝගයක් වූ රටක්.

මේ ව්‍යාග්‍ර රටවලත් - ව්‍යාජ ඇටයේත් 2020 වර්ෂයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය මෙහෙමයි.


දකුණු කොරියාව - $ 1.63 trillion

හොංකොං - $349.45 billion

තායිවානය - $668.51 billion

සිංගප්පූරුව - $ 339.98 billion

ශ්‍රීලංකාව - $80.7 billion

විස්සයි විස්සේ මෙහෙමනම් විස්සයි විසි එකේ සහ විසි දෙකේ කොහොම තියෙයිද - ඩොලර්ස්?

අන්තිමට බලද්දි අපිට ඇටේ විතරයි නේ? මුතු නෑ!!!


- ප්‍රසාද් නිරෝෂ බණ්ඩාර

Friday, October 8, 2021

සංශෝධනවාදී ගොපලු සිනමාව හා හඩ් (Revisionist Western Cinema & Hud)



‘මාර්ටින් රිට්‘ (Martin Ritt) විසින් අධ්යක්ෂණය කළ ‘හඩ්‘ (Hud) ගොපලු සිනමාවේ ඉතා වැදගත්ම කෘතියක් බව පෙණේ.

ඒ විශේෂයෙන් එය සම්භාව්ය ගොපලු (Classical Western) සිනමාවේ සම්මුතීන් තවමත් සම්පූර්ණයෙන් ගොපලු සිනමාවෙන් බැහැර නොවුණු, 1963 වගේ කාලයේදී නිර්මාණය වීම නිසා පමණක් නොවේ. ඒ වෙනවිටත් ප්රතිසංස්කරණාත්මක ලක්ෂණ ගොපලු සිනමාවේ තිබුණද, හඩ් ගොපලු සිනමාවේ - සංශෝධනවාදී නැඹුරුවෙහි තේමාවට හා ආකෘතියට පවා විප්ලවීය වෙනසක් කළ සිනමා කෘතිවත් බව සිතිය හැකි හෙයිනි.
හඩ් සිනමා කෘතියේ ප්රධාන චරිත කීපයක් වටා මූලික වශයෙන් ගොඩ නැගේ.
1. කථා නායකයා වන ‘හඩ්‘ (Hud Bannon) - [Paul Newman රඟපායි]
2. ඔහුගේ පියා වන ‘හෝමර් බැනන්‘ (Homer Bannon) - [Melvyn Douglas රඟපායි]
3. හඩ්ගේ බෑනා වන ‘ලෝනි බැනන්‘ (Lonnie Bannon) නම් ගැටවරයා - [Brandon deWilde රඟපායි]
4. හඩ්ගේ නිවසේ ගෘහ සේවිකාව වන ‘ඇල්මා බ්රවුන්‘ (Alma Brown) - [Patricia Neal රඟපායි]
ඒ අතර වැදගත් චරිත වේ.
තමා ගැනම හිතන උඬඟුවකු හා සල්ලාලයකු වන හඩ් වෙසෙන්නේ තම පියාට අයත් ගව ගොවිපොළක් මැද වූ නිවසෙහිය. එසේ නමුත් හඩ් හා ඔහුගේ පියා අතර සමීප සම්බන්ධයක් නැති බව පෙනේ. ඉවසිලිවන්ත බුද්ධිමත් මිනිසකු සේ පෙනෙන හඩ්ගේ පියා ඔහු සමග සමීප සම්බන්ධතාවක් පවත්වා නොගන්නේ හඩ්ගේ පාලනය කළ නොහැකි ක්රියාවන් නිසාම බව හැඟේ. එසේම හඩ්ගේ පියා තම මුණුපුරා වන ලෝනි, හඩ් සමග වැඩිපුර ඇසුරට යනවාට නොකැමති වේ. ඒ ලෝනි නරක්වේය යන බියෙනි.
ගොවිපලේ ගවයින් කිසියම් හේතුවක් නිසා මියයන්න පටන්ගැනීම සිදුවේ. පියා රජයේ පශුවෛ්යෛවරයා ගෙන්වීමට යයි. හඩ් ඊට විරුද්ධ වෙයි. ඔහු කියන්නේ රෝගය තවදුරටත් සතුන් අතර බෝවීමට පෙර ගවයින් වෙන කාට හෝ විකිණිය යුතු බව. රජෙය් පශුවෛද්යවරයා ගෙන්වූ පසුව හෙළිවන්නේ එය foot-and-mouth disease ලෙස හැඳින්වෙන රෝගයකින් සිදුවන බවයි. ඒ අනුව ඔවුන් වෙන්කර තැබීමට මුලදී නිර්දේශ වේ. නමුත් පශු වෛද්යවරයා පසුව කියන්නේ මේ රෝගය මේ ගොවිපොලෙන් පිටතට නොයන්නට සියලු ගවයින් මරාදැමිය යුතු බවයි. මීට හඩ්ගේ පියා දැඩිලෙස දුක්වන්නේ ඔහු තමන් හඩ් ඇතුළු යටකී පිරිසත් එහි සේවය කරන සෙසු සේවකයනුත් ජීවත් කරන තම ගවපට්ටියට ආදරේ කරන නිසාවෙනි.
හඩ්ගේ නොහික්මුණු ආත්මාර්ථකාමී ක්රියා වගේම බේබදු සල්ලාලකම් සමග කතාව ඉදිරියට යන අතර ඔහුගේ හා පියාගේ ගැටුම ද ඒ සමගම ගලා යයි. මේ අතර හඩ් පියාගෙන් ගොවිපළ තමාට පවරා ගැනීමට වෑයම් කරයි. නොයෙක් සටකපටකම් කරයි. පියාට මහළු නිසා එය පාලනය කරන්න බැරි බව කියයි. හොර පාරවල් වලින් ගොවිපළ තම නමට ලියවා ගැනීමට බලයි. ලෙඩ, මහළු හරකුන් පියාට උපමා කොට විවිධ හාස්ය වදන් කියයි.
අවසන ගවයින් මරාදැමීමට තීරණය වේ. ඒ රජයේ පශුවෛද්ය ආයතනයට අයත් කණ්ඩායමක් රයිෆල් ගෙන ඊට සූදානම් වේ. ගවයින් කපන ලද වළකට සෙලවිය නොහැකි ලෙස කිටි කිහියේ හිරවන ලෙස දක්කයි. ගොපලු වීරයාද තම රයිෆලය ගනී. සියල්ල එකතුවී සෙලවීමට පවා නොහැකිව සිටින ලෙඩ හරකුන් වෙඩි තබා ඝාතනය කරති. හඩ් සිනමා පටයේ ගොපලු වීරයාගේ වීශාලතම අවි හරඹය එයයි...!



මෙසේ හෙල්ලනේනවත් බැරිව කිටි කිටියේ ගුලිවී සිටින ලෙඩ හරක් ඝාතනය කිරීම ගොපළු වීර චරිතය සම්බන්ධයෙන් සිනමාවේ ඇති උත්ප්රාසාත්මකම අවස්ථාවක් බව කිව හැක.
සිදුවූ දෙයින් පියා දුක් වේ. ගොවිපලේ ගවයින් නැති නිසා, සේවකයින්ට රැකියාව අහිමි වේ. ඔවුන්ට නිවෙස් බලා යෑමට සිදුවේ. ගෘහ සේවිකාවද ගම බලා පිටත් වේ. ඇය ස්ටේෂමට ඇරලා එන ලෝනිට මගදී හඩ්ගේ රථයද හමුවේ. හඩ් පිටුපසින් විත් ලෝනිගේ රථය හප්පයි (විනෝදයට!). මේ අතර ලෝනි, හඩ්ගේ පියා, තම සීයා වේදනාවන් පාර දිගේ බඩගාමින් සිටිනු දකී. රේස් යමින් සිටි රථ දෙකට සීයා යටවීමට තිබුණු අවස්ථාව අමාරුවෙන් ලෝනි වලක්වාගනී.
අසනීපයෙන් හා ශෝකයෙන් හඩ්ගේ පියා මියයයි.
තමංගේ සහකරුවා ලෙස සිටින ලෙස හඩ් තම බෑනා වන ලෝනිට කියයි. නමුත් ඔහු එය ප්රතික්ෂේප කරයි. ඔහු සීයාගේ උපදෙස් අනුගමනය කරන බව හඩ් දෝෂාරෝපණය කරයි. එය නොතකා, තමා සතු කොටස බැංකුවට දමන ලෙස පවසා ලෝනි ගමින් පිටත්වේ. හඩ් තරහින් ගෙට ඇතුළුවී බියර් ටින් එකක් පානය කර සිගරට්ටුවක් දල්වා ගනී. උපහාසාත්මක සිනාවක් මවාගනිමින් ලෝනි පිටත් වූ දෙස කෙටි සංකේතාත්මත අත වැනීමක් කරයි. එහි ඇත්තේ ‘උඹලා සියල්ලම නැතුව වුවද මට හොඳට ජීවත් වෙන්න පුළුවන්‘ වැනි උද්දච්ච හැඟීමකි. සිනමා පටය නිමවේ.

ගලවාගන්නාගේ භූමිකාව
------------------------------------------
සාම්ප්රදායික ගොපලු සිනමාවේ වීරයා බොහෝ විට මිනිසා නපුරෙන් ගලවා ගන්නකු විය. ඇතැම් විට ඔහු ක්රිස්තු චරිතයේ ප්රතිනිර්මාණය ලෙස විචාරකයෝ කීහ. ( The archetypal hero of the western is a redeemer, a Christ figure who can tip the balance between good and evil..)
එසේ නමුත් පසු කාලීනව ඇතැම් සිනමාපට වල මේ චරිතය විවිධ අයුරින් ඒ තත්ත්වයෙන් මිදුණි. ඒ අනුව ඔහුට මනුෂ්ය ස්වභාවය ආදේශ විය. ඇතැම් විට වීරයෙක් වෙනුවට ප්රති වීරයෙක් විය.
High Noon (1952) සිනමාපටයේ කතානායකයා වන ‘මාර්ෂල් විල් කේන්‘ දිවි බේරාගන්නේ ඔහුගේ එදින විවාහ වූ මනාලිය වන ‘ඇමී ෆෝලර්‘ සතුරෙකුට වෙඩි තැබීම හා අවසන දුෂ්ඨයා වූ ‘ෆ්රෑන්ක් මිලර්‘ සමග පොරබදා ඔහුගේ ඉලක්කය අවුල් කිරිම නිසාය. එසේම ඔහු සටනට යන්නේද ඉතාම දුරදිග බලමින්, වෙන කළ හැකි දෙයක් නොමැති වීම නිසා මෙනි. ඔහු ‘ෆ්රෑන්ක් මිලර්‘ ඇතුළු සහචරයින් සමග සටන් කරන්නට ප්රදේශවාසීන්ගේ සහයෝගය ඉල්ලන නමුත් ඔවුන් එනකු නොවේ. Soldier blue (1970) සිනමාපටයේදී වීරයා වෙනුවට ප්රතිවීරයෙක් (Anti hero) නිර්මාණය වන අතර ‘ක්රෙස්ටා ලී‘ නම් සුරූපී තරුණියගේ චරිතය වීරයාට වඩා වඩාලාත් නැගී සිටී. The wild Bunch (1969) සිනමාපටය අවසන් වන්නේ කිසිදු වීරයෙක් මතුවීම වෙනුවට, සිනමා පටය පුරා සතුරු මිතුරු පාර්ශ්ව අතර සිදු කෙරුණු ලැබූ ප්රචණ්ඩත්වයන් හා ඝාතනයන් කෙරේ කලකිරුණු, කඩාවැටුණු ප්රතිවීර චරිතයන් ඉතිරි කරමිනි.
මේ තත්ත්වය වෙනස් කරමින් ඉහත ගලවාගන්නාගේ භූමිකාවට සාම්ප්රදායික ගොපලු වීරයා යලි ගෙන ආ පසු කාලීන වැදගත් නිර්මාණයකි ක්ලින්ට් ඊස්ට්වුඩ්ගේ (Clint Eastwood) Pale Rider (1985) සිනමාපටය. එහි කතා නායකයාට නමක් නොමැති අතර සියලු දෙනා ඔහුව හඳුන්වන්නේ Preacher (දේශනා කරන්නා) යන නමිනි. එසේම ඔහු ආගමික ලෝගුවක් ඇඟලා සිටී. වැදගත්ම කාරණය වන්නේ ඔහු නපුර විසින් විනාශයට පත්ව ඇති ජනතාව අතරට එන ආකාරයයි. සතුරන් විසින් ඇතිකරන ලද පීඩනයට එරෙහිව කතා නායිකාවක වන 14 හැවිරිදි යෞවනිය, ‘මේගන් වීලර්‘ (Megan Wheeler) දෙවියන් අයදී. ඇය දෙවියන්ට කියන්නේ ඔබ ඇත්තටම ඉන්නවානම්, එකම එක ප්රාතිහාර්යයක් පා අප වෙත උදව් කරන ලෙසයි. ඒ අතර වෙන ගමනක් යන්න ගිය කථා නායකයා අහඹු සිදුවීමකින් ගමට සම්ප්රාප්ත වේ!
හඩ් සිනමා පටයේ. කථා නායක ‘හඩ්‘ අපට මුලින්ම මුණ ගැසෙන්නේ එක්තරා උදෑසනකය. ඔහු කළින් දා රාත්රිෙය් යම් මිනිසකුගේ ගෙදරකට ගොස් තිබේ. ඒ එම මිනිසා ගෙදර නැති අතර ඔහුගේ බිරිඳ හා අනියම් සම්බන්ධතාවක් පැවැතිවීමටයි. පසුදා උදෑසන ගෙදරට එන සැමියාටද මෙය හසුවේ. නමුත් ඒ වන විට හඩ් සොයා හොයා පැමිණි බෑනා වන ලෝනි යොදාගනිමින් උපක්රමශීලීව හඩ් ඇගේ සැමියාගෙන් ගැලවේ.
සාම්ප්රදායික ගොපලු සිනමාවේ ගොපලු වීරයා මෙවන්නක් සිදු කරන්නෙක් නොවේ. ඉඳහිට ඔහු ප්රේම සම්බන්ධතා පවත්වන නමුත් මෙකී ස්වරූපයේ ක්රියාවන් වලට නො පෙළඹේ. එපමණක් නොව පසු අවස්ථාවකදී ‘හඩ්‘ බීමත්ව තම නිවසේ ගෘහසේවිකාව වන ඇල්මාව දූෂණය කරන්නටද යයි. ලෝනි පැමිණ දැඩි වෑයමෙන් ඇල්මා ඔහුගෙන් බේරාගනී.
ඒ අනුව ඇත්තටම හඩ් කවුද? සිනමා පටයේ ඔහුගේ පියා, බෑනා හා ගෘහ සේවිකාව ඇතුළු පොදු සමාජය යහපත වෙනුවෙන් පෙනී සිටී. ඉන් විපරීත ලෙස හඩ් කරන්නේ වරද වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමයි. හඩ් යනු සාතන්ගේ ප්රතිමූර්තියද ,නොඑසේනම් ධනවත්යැයි සිතිය හැකි පියකුගේ මෝඩ පුතකුගේ සැබෑ මනුෂ්ය ප්රතිමූර්තියද?

තවත් ලක්ෂණ
-------------------------
සාමාන්යෙයන් සාම්ප්රදායික සිනමා කෘතියක ගොපලු වීරයා තම කාර්යය කළ පසු එහි රැඳී නොසිටී. ඔහු පිටත්ව යයි. නමුත් හඩ් එසේ නොකරයි. අනික් අය ඔහු සමග සිටීමට බැරිව හා ගොවිපළ විනාශවීම නිසා පිටත් වෙද්දී ඔහු එහි රැඳී සිටී.
ඒද නපුරෙන් බේරාගත් ස්ථානයක නොව, රෝගයක් (නපුර) විසින් විනාශ කර දමන ලද විසල් හිස් භූමියකය.
සාම්ප්රදායික කව්බෝයි වීරයා යම් තරගයකට සහභාගී වේනම් ඒ වෙන්නේ ඔහුගේ වීරකම ඉස්මතුවන තරගයකටය. හඩ්ද වරක් තරගයකට සහභාගී වේ. ඒ සෙසු ගොපලු චිත්රපටවල වීරයින් මෙන් අසුන් මෙල්ල කිරීම වැනි පරමාදර්ශී තරගයකට නොවේ. ඌරන් මෙල්ල කිරීමටය! සැබවින්ම ඉන් හඩ් ජයග්රහණය කරයි!!
සාම්ප්රදායික ගොපලු සිනමාපටවල ගොපලු වීරයා ස්ත්රීන් දූෂකයින්ගෙන් බේරා ගනී. ඔවුන් මධුවිත පානය කළත් සීමාව ඉක්මවා එය නොකරයි. නමුත් පෙර කීවා සේ හඩ් කරටි කැඩෙන්න බීගෙන ස්ත්රීන් දූෂණය කරන්නට යයි. අනුන්ගේ විවාහක ගෑනුන් සමග ප්රසිද්ධියේ සල්ලාල සම්බන්ධතා පවත්වයි.
සාමාන්ය ගොපලු වීරයා තම රිවෝල්වරය, රයිෆලය හෝ වෙනත් ආයුධයක් එලියට ගතහොත්, ඉන් සතුරන් මැරී වැටෙන්නේ ක්ෂණයෙනි. ඔහුගේ කිසිදු ඉලක්කයක් නොවැරදේ. නමුත් හඩ් වෙඩි තියන්නේ කළින් සඳහන් කළ විදිහට, හෙල්ලෙන්නට බැරිව සිටින ලෙඩ හරක්ටය.
තවත් අවස්ථාවක ඔහු ගස්වල වසා ඇති කුරුල්ලන්ට වෙඩි තැබීමට සැරසෙයි. පියා පෙන්වා දෙන්නේ එම කුරුල්ලන්ට මැරීම නීතිවිරෝධී බව සහ උන් රට පිරිසිදුව තබාගැනීමට උදව් කරන බවයි. නමුත් නීතිය තමන්ට වදයක් බව කියමින් හඩ් ඒ නොතකා ගසේ වසා සිටින කුරුල්ලන්ට රයිෆලයෙන් වෙඩි තබාගන තබාගෙන යයි. නමුත් ඒ වෙඩි කුරුල්ලන්ට වදින බවක් පේන්නේ නැත.!




එක් අවස්ථාවක හඩ් සහ ලෝනි සමාජ ශාලාවකදී යම් රණ්ඩුවකට පැටලේ. එහිදී හඩ් සහ ලෝනි බේරෙන්නේ උපක්රම ශීලීව ප්රතිවාදීන් රවටා මිස ස්වකීය හැකියාවෙන් නොවේ. ලෝනිට ප්රතිවාදියාට පහර දීමට ඉඩ හදා පිටුපසින් ගොස් හඩ් ප්රතිවාදියාගේ කරේ එල්ලී සිටීම එවැනි එක් උපක්රමයකි!
සාමාන්ය ගොපලු වීරයකුගේ මෙන් නිර්භීත වීරත්වයක් නොව හඩ් මගින් දිගින් දිගට නිර්මාණය කරන්නේ, පැය විසිහතරේම බීගෙන විකාර නටනන ප්රතිවීර (Antihero) චරිතයකි.
හඩ් සිනමා කෘතියේ සාමාන්ය ගොපලු සිනමා පටයක තියෙන බොහෝ පසුබිම් කාරණා ඇත. කාන්තාර, කඳුවැටි, ගිජු ලිහිනියෝ, අවන්හල්, අශ්ව ධාවකයින්, මත්පැන් පානය, ලෑලිවලින් තැනූ ගොපලු සිනමාවට ආවේනික වූ ස්වරූපගේ ගෙවල් හා වීදි, පුළුල් රූප රාමු ආදී සියලු දේ ඇත. අශ්ව ගාල් වෙනුවට මෙහි ඇත්තේ හරක් ගාල්ය. සතුරන් නැති අතර කථානායකයාගේ මූලික සතුරා තම පියාය!
රිවෝල්වරය සහිත බඳපටිය නැතත්, හඩ්ගේ බාහිර ස්වරූපය හා ඇඳුම් පැළඳුම් සෙසු බොහෝ ගොපලු වීරයින්ගේ චරිතවල බාහිර ස්වරූපයට සමපාත වේ.
හඩ් සිනමා කෘතිය පලිගැනීම වැනි ආඛ්යානයක් මත ගොඩනැගුණු එකක් නොවේ. ඒ අනුව හඩ් සිනමා කෘතියේ පැහැදිලි කතාවස්තුවක් නැති තරම්ය. එවන් තත්ත්වයක් තුළ, ප්රේක්ෂක අවධානය නොබිඳෙන අයුරින්, පිය පුතු සම්බන්ධය හා හඩ්ගේ ස්වරූපය ගැන ගැඹුරු කාරණා මතු කරන ආකාරය අතිශ්ය අභියෝගකාරී වී ඇතත් සිනමාකරුවා එය ජයගනී.
හඩ් සිනමා කෘතියේ, ඇති යට සඳහන් කළ එකම එක සටන් දර්ශනය රෂෝමෝන්හි සොරාත් සමුරායි වරයාත් කළ සටනේ ස්වරූපය අනික් පාර්ශ්ව හෙළි කළ ස්වරූපයේ එකක් මිස සාම්ප්රදායික ගොපලු වීරයා කරන රෝමෝද්ගමික සටනක් නොවේ.
හඩ් සිනමා පටය ගොපලු සිනමාවට වෙනස්ම තේමාත්මක මානයක් ලබා දුන් සංශෝධනවාදී සිනමා කෘති අතරද වඩාත් කැපී පෙනෙන ඉතාමත් වැදගත්, රූපකාර්ථ කියැවීම් රාශියකට යා හැකි තීරණාත්මක සිනමා කෘතියක් බව මා පෙර සඳහන් කළේ මේ නිසාය.

- ප්රසාද් නිරෝෂ බණ්ඩාර